Sprawiedliwość klimatyczna oczami młodych – głos młodzieży z Lubelszczyzny w lokalnych decyzjach klimatycznych

• Projekt „Sprawiedliwość klimatyczna oczami młodych” to inicjatywa edukacyjna, która dała realny głos młodzieży z Lubelszczyzny w debatach dotyczących zmian klimatycznych, sprawiedliwości pokoleniowej oraz odpowiedzialnego gospodarowania zasobami.

Cel projektu:

Czas realizacji: 1.02.2026 – 31.05.2026

Liczby, które mówią samy za siebie

• 180 uczestników (zamiast planowanych 120) – wzrost o 50%

• 9 grup młodzieżowych (zamiast planowanych 8)

• 9 młodzieżowych stanowisk wypracowanych przez samych uczestników pod okiem opiekunów i mentora

• 81% uczestników zadeklarowało wzrost pewności siebie w wyrażaniu opinii na temat klimatu i środowiska (zakładany poziom: 60%)

• 88% uczestników aktywnie uczestniczyło w pracy zespołowej, dyskusjach i przygotowaniu prezentacji (zakładany poziom: 80%)

• 1000+ osób dotarło pośrednio z efektami projektu

Uczestnicy: młodzież z 9 instytucji edukacyjnych i samorządowych:

• Szkoła Podstawowa nr 2 im. Królowej Jadwigi w Bełżycach

• Zespół Szkół nr 2 im. Księcia Pawła Karola Sanguszki w Lubartowie

• Szkoła Podstawowa im. Powstańców Stycznia w Chruślinie

• Publiczna Szkoła Podstawowa w Chruślankach Józefowskich

• Szkoła Podstawowa im. Bolesława Prusa w Płouszowicach

• Szkoła Podstawowa w Paszkach Dużych

• Szkoła Podstawowa im. Św. Jana Pawła II w Białce

• Rada Młodzieżowa Gminy Jabłonna

• Rada Młodzieżowa Miasta Puławy

Jak przebiegała realizacja projektu?

1. Rekrutacja projektu (luty 2026)

2. Warsztat I – Fundamenty wiedzy (marzec – kwiecień 2026)

Dwugodzinne warsztaty edukacyjne poprowadzone przez profesjonalnych trenerów z wieloletnim doświadczeniem w edukacji ekologicznej. Młodzież poznała pojęcie sprawiedliwości klimatycznej, jej społeczne, ekonomiczne i pokoleniowe znaczenie. Szczególny nacisk położony był na pokazanie, że młode pokolenie najmniej przyczyniło się do kryzysu klimatycznego, a jednocześnie będzie ponosić jego długofalowe konsekwencje.

Uczestnicy analizowali zależności między zmianami klimatu, konsumpcją, gospodarką odpadami i zrównoważonym rozwojem, a także zrozumieli wpływ własnych wyborów konsumenckich na środowisko.

3. Warsztat II – Sprawczość i głos młodzieży (kwiecień – maj 2026)

Pogłębiające warsztaty, które wzmocniły poczucie sprawczości uczestników. Młodzież poznawała rolę rad młodzieżowych i samorządów uczniowskich w procesach decyzyjnych, uczyła się, jak ich głos może być rzeczywiście słyszalny dla decydentów, i analizowała lokalne polityki środowiskowe.

4. Prace zespołowe i przygotowanie stanowisk młodzieżowych (marzec–maj 2026)

To był jeden z najważniejszych etapów projektu. Każda z 9 grup przeszła z roli odbiorcy wiedzy do roli współtwórcy. Grupy miały pełną swobodę twórczą – powstały zarówno prezentacje multimedialne w PowerPoint, nagrane wystąpienia, autorskie materiały filmowe, jak i przygotowane na podstawie opracowanych tekstów.

Młodzież analizowała zdobytą wiedzę, dyskutowała, wspólnie wypracowywała stanowiska, porządkowała informacje i formułowała rekomendacje. Wszystkie materiały cechowały się wysokim poziomem merytorycznym, oryginalnością i dojrzałym spojrzeniem na problemy klimatyczne.

5. Spotkanie podsumowujące – „Sprawiedliwość klimatyczna oczami młodych” (maj 2026, online)

Finalne wydarzenie złożyło się z dwóch części:

Część 1: Prezentacje stanowisk młodzieżowych Wszystkie 9 grup zaprezentowały swoje wyniki, wnioski i rekomendacje dotyczące sprawiedliwości klimatycznej, odpowiedzialnej konsumpcji, gospodarki odpadami i recyklingu. Spotkanie potwierdziło wysoki poziom wiedzy, dojrzałości i zaangażowania uczestników.

Część 2: Eksperckie wystąpienie Specjalista wygłosił prezentację pt. „Między odpowiedzialnością a sprawczością – rola młodzieży w globalnej sprawiedliwości klimatycznej”, osadzającą młodzieżowe refleksje w szerszym kontekście globalnych wyzwań.

Wielu zaproszonych gości podkreślało wysoki poziom merytoryczny wystąpień oraz dojrzałość prezentowanych wniosków. Całe wydarzenie zostało zarejestrowane, co stanowi trwały rezultat projektu i dokumentuje zaangażowanie młodych ludzi.

Główne rezultaty projektu

 9 młodzieżowych stanowisk dotyczących sprawiedliwości klimatycznej, wypracowanych przez grupy przy wsparciu specjalistów i mentorów

 Publikacja online zawierająca:

• Stanowiska i rekomendacje młodzieży

• Relacje z działań projektowych

• Artykuł ekspercki na temat sprawiedliwości klimatycznej

• Materiały z warsztatów i spotkania podsumowującego

• Pobierz publikację, plik PDF [71MB]

 Nagranie ze spotkania podsumowującego – permanentny rezultat projektu wykorzystywany przez szkoły, rady młodzieżowe i partnerów

 Dialog międzysektorowy między młodzieżą, ekspertami, samorządami i instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę środowiska

 Dotarcie do 1000+ osób poprzez strony internetowe, media społecznościowe i bezpośrednią dystrybucję materiałów

Zestaw materiałów edukacyjnych i roboczych wypracowanych podczas warsztatów, możliwych do dalszego wykorzystania w szkołach i młodzieżowych radach

• Pobierz zestaw materiałów edukacyjnych, plik PDF [2.1MB]

Co młodzież odkryła i zarekomendowała?

Uczestnicy projektu dostrzegli rzeczywiste zależności między gospodarką odpadami, recyklingiem, odpowiedzialną konsumpcją a sprawiedliwością klimatyczną. Projekt pokazał, że młodzi ludzie:

• Rozumieją wpływ własnych wyborów konsumenckich na klimat

• Dostrzegają potrzebę edukacji ekologicznej w szkołach

• Chcą aktywnie uczestniczyć w budowaniu bardziej zrównoważonej przyszłości

• Są gotowi do dialogu z decydentami

• Potrafią odpowiedzialnie zabierać głos w sprawach dotyczących swojej przyszłości

Dlaczego projekt był sukcesem?

Zaangażowanie uczestników

Wszystkie wskaźniki zostały przekroczone. Frekwencja utrzymywała się na bardzo wysokim poziomie, a zdecydowana większość uczestników ukończyła pełny cykl projektowy.

Połączenie edukacji z praktyką i dialogiem

Projekt połączył transferowanie wiedzy z praktyką i rzeczywistym dialogiem między młodzieżą a instytucjami. Spotkania z przedstawicielami samorządów, szkół, zakładów komunalnych i organizacji pozarządowych pokazały, że skuteczna edukacja klimatyczna wymaga współpracy wielu środowisk.

Budowanie trwałych relacji

Projekt stał się platformą wymiany doświadczeń i budowania wzajemnego zaufania między młodym pokoleniem a instytucjami odpowiedzialnymi za kształtowanie lokalnych politik środowiskowych. Wiele szkół i rad młodzieżowych deklaruje już chęć kontynuowania wspólnych działań.

Dojrzałość i odpowiedzialność

Młodzież wykazała się wysokim poziomem zaangażowania, odpowiedzialności i aktywności. Uczestnicy przygotowali liczne, przemyślane rekomendacje i aktywnie uczestniczyli w dyskusjach z przedstawicielami instytucji.

Znaczenie projektu dla przyszłości

Projekt „Sprawiedliwość klimatyczna oczami młodych” pokazuje, że młode pokolenie to nie bierny odbiorca skutków kryzysu klimatycznego, lecz aktywny, świadomy partner w procesach decyzyjnych. Młodzież z Lubelszczyzny wykazała, że ma co do powiedzenia na temat swojej przyszłości – zarówno na poziomie lokalnym, jak i globalnym.

Choć projekt trwał zaledwie cztery miesiące, jego efekty zdecydowanie wykraczają poza ramy czasowe przedsięwzięcia. Udało się stworzyć przestrzeń, w której młodzi ludzie nie byli jedynie odbiorcami wiedzy, lecz stali się jej współtwórcami, autorami rekomendacji oraz ambasadorami odpowiedzialnych postaw środowiskowych.

Wypracowane materiały edukacyjne, rekomendacje i doświadczenia będą służyć jako trwałe narzędzie edukacyjne dla szkół, rad młodzieżowych, organizacji pozarządowych i samorządów – a także jako inspiracja do kolejnych inicjatyw na rzecz sprawiedliwości klimatycznej.

Projekt realizowany jest dzięki finansowaniu Grupy Zagranica w ramach projektu
 „Towards an open, fair and sustainable Europe in the world – Fifth Trio EU Presidency Project 2024–2026”,
finansowanego przez Unię Europejską w ramach konkursu regrantingowego.